घर बनाउँदै हुनुहुन्छ? यस्तो छ निर्माण सामाग्रीको बजार मूल्य

विनाशकारी भूकम्पका कारण भएको भौतिक क्षतिको पुर्ननिर्माण कार्य अघि बढिरहँदा निर्माण सामाग्रीको बजार मूल्य केही बढेको छ। भूकम्पका कारण उपत्यका लगायत ३२ जिल्लामा क्षति भएका ६ लाख भन्दा बढी भौतिक संरचना पुर्ननिर्माण गर्नु पर्दछ।
भूकम्पबाट अति प्रभावित १३ जिल्लामा अहिले सरकारले उपलब्ध गराएको अनुदान रकम र आफ्नै खर्चमा निर्माण कार्य तिव्रताको साथ सुरु भएको छ। सरकारले पनि अति प्रभावित जिल्लामा भूकम्प प्रतिरोधक भवन तथा घर निर्माणका लागि २५ सय भन्दा बढी प्राविधिक इन्जिनियर खटाइसकेको छ।
सरकारले भूकम्पले भत्काएको संरचना निर्माणको लागि सर्वसाधरण जनातालाई भूकम्प प्रतिरोधक घर टहरा निर्माणका लागि किस्ताबन्दीमा रकम समेत उपलव्ध गराउन थालेको छ।
कतिपय भूकम्पपीडितले सरकारले पैसा नदिए पनि पुरानै शैलीमा घर बनाइ सकेका छन्।
सरकारले भने भूकम्प प्रतिरोधक घर नबनाउने र तयारी १७ घरको मोडेल अनुसार नबनाए अनुदान रकम नपाउने भनेपछि पुनः अर्को घर समेत निर्माण गर्ने सोच बनाइरहेका छन्।
पुनर्निर्माण चलिरहँदा भूकम्पको समयमा उपभोक्ताले खरिद गर्दे आएका कतिपय निमार्ण सामग्रीको मूल्यमा केही घटबढ भएको छ।
डण्डीको मूल्य
डण्डीमा अहिले प्रतिकिलो १० रुपैयाँसम्म र सिमेन्टमा प्रतिबोरा ३० देखि ५० रुपैयाँसम्म बढेको नेपाल निर्माण सामग्री व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष युवक राज भण्डारीले बताए।
भण्डारीका अनुसार भूकम्पको समयमा उपभोक्ताले प्रतिकिलो ७० रुपैयाँमा खरिद गरेको जगदम्बा डण्डीको मूल्यमा १० रुपैयाँ बढेको छ। अहिले बजारमा जगदम्बा डण्डीको खुद्रा मूल्य प्रतिकिलो सरदर ८० रुपैयाँदेखि ८२ रुपैयाँ रहेको छ।
भूकम्प र नाकाबन्दीका कारणले बजारमा डण्डीको मागमा कमी आएको र अहिले विश्वबजारमा समेत डण्डी बनाउन आवश्यक कच्चा सामानको मूल्य बढेसँगै सोही अनुरुप नेपालमा पनि वृद्धि भएको उनले बताए।
त्यस्तै हिमाल डण्डीका उपभोक्ताले अहिले प्रतिकिलो सरदर ८५ रुपैयाँमा खरिद गरिरहेको भण्डारीले बताए। यो मूल्य भूकम्पको समयमा भन्दा सरदर ५ देखि ६ रुपैयाँले बढी हो। भूकम्पको समयमा हिमाल डण्डीको खुद्रा मूल्य प्रतिकिलो ८० रुपैयाँ थियो।
भूकम्पको समयमा प्रतिकिलो ७० रुपैयाँसम्म उपभोक्ताले खरिद गर्ने अम्बे डण्डीको मूल्यमा पनि एक वर्षको समयमा प्रतिकिलो १० रुपैयाँ देखि १२ रुपैयाँसम्म बढेको भण्डारीले बताए।
भूकम्पको समयमा बजारमा अम्बे डण्डीको खुद्रा मूल्य प्रतिकिलो ७० रुपैयाँ रहेकोमा अहिले ८० देखि ८२ रुपैयाँसम्म पर्ने गरेको छ।
साथै पञ्चकन्या डण्डीको मूल्यमा भूकम्पको समयमा भन्दा अहिले प्रतिकिलो ६ देखि ८ रुपैयाँसम्म बढेको छ। भूकम्प गएलगत्तै बजारमा पञ्चकन्या डण्डीको खुद्रा मूल्य प्रतिकिलो ७४ देखि ७५ रुपैयाँ रहेको थियो। अहिले सो मूल्य बढेर प्रतिकिलो८० देखि ८२ रुपैयाँ भएको भण्डारीले सेतोपाटीसँग बताए।
यी लगायत नेपालमै उत्पादन हुने डण्डीको खुद्रा मूल्यमा प्रतिकिलो ५ रुपैयाँ देखि १२ रुपैयाँसम्म बढेको उनले बताए। अहिले नेपालमा दर्जन भन्दा बढी उद्योगले डण्डीको उत्पादन गरिरहेका छन्।
जस्तापातको मूल्य
भूकम्प गए लगत्तै अस्थाई टहरा निर्माणको लागि सबैभन्दा बढी व्यापार भएको निर्माण सामग्री मध्येको जस्ता पाता एक हो। अहिले पुर्ननिर्माण सुरु भएसँगै गाउँघरमा विक्री हुने निर्माण सामग्री जस्तापाता नै हो ।
शहर बजारमा निर्माण हुने ढलान घरमा पनि केही मात्रामा जस्ता पाताको प्रयोग हुन्छ। भूकम्प गए लगत्तै जस्ता पाता उत्पादन गर्ने उद्योगी तथा व्यवसायीहरुले भूकम्पपीडितका लागि भन्दै २ प्रतिशतसम्म मूल्य घटाएर जस्ता पाता बिक्री गरेका थिए। त्यसपछि नाकाबन्दीको समयमा बजारमा माग नभएपछि पुनः साबिककै मूल्यमा बिक्री वितरण भएको छ।
जस्तापाताको मूल्यमा अहिले कुनै परिर्वनत नआएको भण्डारीले बताए। सामान्यत बजारमा हुलास २४ गेज ८० किलो तौल भएको एक बन्डल सादा जस्तापातको मूल्य ८ हजार ८ सय ९० र रंगीनको  १० हजार ५ सय ८० रुपैयाँ रहेको छ।
त्यस्तै २६ गेज ६५ किलो एक बन्डल सादाको ७ हजार ४ सय १० र रंगीनको ९ हजार ७० रुपैयाँ रहेको छ। साथै ५५ किलो हुने एक बन्डलको सादा जस्तापाता ६ हजार ४ सय ५० रुपैयाँ कम्पनी मूल्य रहे पनि उपभोक्ताले केही प्रतिशत छुटमा खरिद गर्न पाउने भण्डारीले बताए।
त्यस्तै आरती २४ गेज ६४ किलो एक बन्डल सादाको मूल्य ७ हजार ३ सय, २६ गेज ३६ किलोसम्मको एक बन्डल सादाको ४ हजार ३ सय रुपैयाँ र २८ गेज २५ किलो एक बन्डलको ३ हजार ३ सय रुपैयाँसम्म रहेको उनले बताए।
बिएसटी २४ गेज ५८ किलो एक बन्डल सादाको ७ हजार र रंगीनको ९ हजार रुपैयाँमा बिक्री भइरहेको छ। साथै बिएसटी २६ गेज ३७ किलोसम्मको सादा ६ हजार र रंगीन ८ हजार ५ सय रुपैयाँ रहेको छ भने २८ गेज २५ किलो एक बन्डल जस्तापाताको मूल्य ३ हजार ५ सय रुपैयाँ कम्पनी मूल्य रहेको भण्डारीले बताए।
राजेश २४ गेज ५८ किलो एक बन्डल साला जस्तापाताको ७ हजार र रंगीनको ८ हजार ५ सय रुपैयाँ कम्पनी मूल्य रहेको छ। राजेश २६ गेज ३७ किलो एक बन्डल सादा जस्तापाताको ६ हजार र रंगीनको ८ हजार ५ सय रुपैयाँ रहेको छ भने २८ गेज २५ किलो एक बन्डलको ३ हजार ५ सय रुपैयाँ रहेको भण्डारीले बताए।
सिमेन्टको मूल्य
नेपालमा अहिले करिब ४० भन्दा बढी सिमेन्ट उत्पादन उद्योगहरु रहेका छन्। भूकम्पको समयमा मूल्य नबढाएका सिमेन्ट उद्योगहरले भारतीय नाकाबन्दीको समयमा ढुवानी खर्च र तेल अभाव भएको भन्दै ५० केजीको प्रतिबोरा ५० रुपैयाँसम्म मूल्य वृद्धि गरेका सिमेन्ट उद्योगले अहिले तेल सहज भएसँगै १५ देखि २० रुपैयाँ घटाएका छन्।
भूकम्पको समयमा ५० किलो पिपिसी सिमेन्टको मूल्य ७ सय रुपैयाँ देखि ७ सय ५० रुपैयाँसम्म रहे पनि नाकाबन्दीको समयमा ७ सय ५० रुपैयाँदेखि ८ सय रुपैयाँ पुगेको उनले बताए। अहिले पुनः पिपिसी सिमेन्टको मूल्य ७ सय ३० देखि ७ सय ८० रुपैयाँसम्म रहेको छ। यो मूल्य भूकम्पको समयको भन्दा ३० रुपैयाँले बढी हो।
त्यस्तै भूकम्प गएको समयमा ओपिसी ५० किलो बोराको ८ सय ५० देखि ९ सय रुपैयाँँ रहे पनि नाकाबन्दीको समयमा भने १ हजार रुपैयाँसम्म पुगेको थियो। अहिले भने पुनः केही मूल्य घटेर ९ सय देखि ९ सय ५० रुपैयाँमा झरेको भण्डारीले बताए। अहिले घटेको यो मूल्य भूकम्प गएलगतैको मूल्य भन्दा ५० रुपैयाँसम्मले बढी हो।
इँटा, बालुवा र रोडाको मूल्य
२०७२ वैशाख १२ गतेको भूकम्प जाँदासम्म उपत्यकामा इँटाको मूल्य प्रतिवटाको आकार तथा गुणस्तर हेरेर १० रुपैयाँदेखि २० रुपैयाँ रहेको थियो। भूकम्प गएपछि पीडितलाई केही मात्रामा सहयोग तथा राहत भन्दै आफूहरुले प्रतिवटा १० प्रतिशत सम्म छुट दिएर इँटा व्यापार गरेको नेपाल इँटा व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष महेन्द्र चित्रकारले बताए।
त्यस पछि ५ महिनासम्मको लामो नाकाबन्दीमा कुनै व्यापार नभए पनि अहिले विश्वबजारमा कोइलाको मूल्य घटेकै कारण इँटाको मूल्य साविककै मूल्यमा बिक्री भइरहेको उनले बताए।
पहिले राहतको लागि १० प्रतशित छुट दिँदै इँटा व्यापार गरेको र अहिले भने छुट नभए पनि १० प्रतिशत मूल्य घटाएर नै आकार र गुणस्तर हेरेर प्रतिवटा १० रुपैयाँ देखि २० रुपैयाँमा बिक्री गरिरहेको चित्रकारले बताए।
तर पहिले नाकाबन्दीले इँटा उत्पादनमा समस्या आएको र उत्पादन बढ्दै गएको अवस्थामा अहिले पुनः पानी अभाव हुन थालेको उनले बताए। जे जस्तो अभाव रहे पनि पुर्ननिर्माणको लागि आवश्यक इँटामा भने अभाव नआउने उनले बताए।
त्यस्तै बालुवा तथा रोडाको मूल्यमा पनि कुनै परिवर्तन आएको छैन। अहिले बजारमा बालुवा र रोडा ८ मिटर एक ट्रकको मूल्य त्यसको गुणस्तर हेरेर २० हजार देखि ३० हजार रुपैयाँसम्म रहेको छ। यो मूल्य भूकम्प गएलगत्तै निर्धारण भएकै मूल्य हो। अहिले नेपालमा ८ सयको हाराहारीमा क्रसर तथा खानी उद्योगहरु रहेका छन्।